در این بخش به معرفی آثار منتخب معماران ایرانی طراحی و ساخته شده در داخل و خارج از ایران می پردازیم. دامنه نمایش آثار از اواخر دوران قاجاریه تا به امروز می باشد.
به منظور انتشار آثار خود، لطفا از طریق ایمیل با ما در ارتباط باشید.
Shadow
Slider

ساختمان مرکزی گروه صنعتی بهشهر

 

 

 

اطلاعات عمومی پروژه


نام پروژه: ساختمان مرکزی گروه صنعتی بهشهر

کاربری فعلی: ساختمان وزارت آموزش و پرورش

موقعیت: تهران،خیابان سپهبد قرنی، نبش خیابان محمدی

شرکت مشاوره: مهندسین مشاور عبدالعزیز فرمانفرمائیان و همکاران

معماران: نادر اردلان، هوشنگ جاهد
تاریخ:
 1352-1349
نوع پروژه:
 اداری
مساحت سایت:
 4800 مترمربع
مساحت ساخته شده:
 20000 مترمربع

کارفرما: گروه صنعتی بهشهر
عکاس:
 علی زارعی

 

ساختمان مرکزی گروه صنعتی بهشهر (ستاد مرکزی وزارت آموزش و پرورش امروز) در بستری تقریبا مربع شکل به ابعاد ۶۶*۶۸ متر در مرکز شهر تهران بنا شده است. فضاهای اداری این مرکز در پنج طبقه بر گرد حیاط میانی نشسته اند، و پارکینگها و فضاهای تأسیساتی در دو طبقه زیرزمین جای گرفته اند. فضاهای اداری در دو لایه رو به حیاط میانی و خیابان طراحی شده اند. تنها در لایه رو به خیابان تراز همکف ساختمان تعدادی واحدهای تجاری در نظر گرفته شده است. ورودی اصلی در سمت شرق، و ورودی پارکینگ ها در گوشه جنوب غربی ساختمان واقع شده است.

نمای ساختمان تماماً با قطعات پیش ساخته بتی اجرا شده است. این قطعات برای اولین بار توسط کارخانه ایرانی «آکام بتن» - که در جریان اجرای همین ساختمان شکل گرفت ، تولید شد. کارخانه دیگری که در جریان ساخت ساختمان مرکزی گروه صنعتی بهشهر توسط صاحبان شرکت تأسیس شد «آکام فلز » بود که تولید تجهیزات اداری این مرکز را انجام داد.

 

انتظام کلی طرح

ساختمان گروه صنعتی بهشهر در قالب مکعب مستطیلی بزرگ تقریباً کل سطح زمین را پوشانده است. در میان این حجم، فضای بازی با قاعدهٔ مربع وجود دارد که حیاطی میانی برای بنا محسوب می شود. جداره های فضاهای بسته با طرحی منظم و متقارن بر گرد این حیاط میانی حلقه می زنند و چشم خود را به سوی آن می گشایند: نشانه هایی از استفاده متهورانه و ظریف طراح از الگوی معماری سنتی ایران در ساختمانی که دارای عملکردی نو است.

وجود حیاط میانی و حلقه منظم و متقارن گرد آن ساختمان را «درونگرا» می کند. در عین حال، بنا  مانند همگی ساختمان های امروزی - پنجره هایی بسیار رو به همسایگان و خیابانهای اطراف میگشاید، و به این ترتیب واجد «دو رو»،می شود. «دو رو» داشتن ساختمان - امری که در الگوهای سنتی نیز بی سابقه نیست تصمیمی است که ساختمان گروه صنعتی بهشهر را با همسایگانش هم آواز می کند - با بناهایی که همگی رو به خیابان دارند و بر طبق الگوهای شهرسازی امروز شکل گرفته اند.

حیاط ساختمان، در طبقه همکف نسبت به طبقات فوقانی جمع تر شده و سطح وسیع تراس مانندی بر روی کف طبقه اول بوجود آورده است. به این ترتیب، حیاط فرونشسته - یا اصطلاحاً «گودال باغچه ای»- نسبت به کف طبقه اول پدید آمده است. با این تمهید، طراح طبقه همکف را از طبقات فوقانی جدا می کند و بخش خصوصی تری را در مجموعه طبقات اداری به وجود می آورد.جداره های بنا در طبقات بالاتر از طبقه اول به تدریج نسبت به حیاط عقب می نشینند؛ و با بزرگتر شدن حیاط، فضاهای بسته از نور و منظر بهتری برخوردار می شوند. در مقابل، نماهای سوی خیابان به جز در طبقه  نهایی پس و پیش نمی نشینند. دو دستگاه پله و آسانسوری که در لبه بیرونی ساختمان، بر محور شمالی-جنوبی استقرار یافته اند تمامی طبقات را به هم متصل می کنند، و به این ترتیب هر یک از این عناصر ارتباط عمودی، دسترسی به نیمی از حلقه فضاها در هر طبقه را میسر می سازند.

 

سازماندهی فضاها

با انکه طرح طبقات ساختمان یکسان نیست، اما ایدهٔ طراحی در چهار طبقهٔ فوقانی مشابه است. تفاوت طرح طبقات ناشی از تفاوت عمق حلقه فضای بسته برگرد حیاط است، امری که باعث می شود ابعاد فضاها در طبقات مختلف با هم فرق کند.

سازماندهی فضایی طبقات به تبع فرم کلی ساختمان، به شکل حلقه ای منظم است، واجد دو محور تقارن طولی و عرضی متعامد. فضاهای داخلی کاملا متقارن اند و آرایش آنها از محورهای تقارن یاد شده پیروی می کند.

 

دسترسی به فضاها در هر طبقه، از طریق حلقه راهروهای ارتباطی که در دو نقطه به راه پله ها و آسانسورها متصل اند میسر می شود. استقرار این راهروی ارتباطی در میان فضاهای بسته طبقات دو لایه بیرونی و درونی از فضاهای اداری به صورت نیم حلقه را به وجود می آورد که یکی رو به بیرون ساختمان و دیگری رو به حیاط میانی دارد. در طول راهروها دوازده فضای مکث به وجود آمده است. اولین پیامد این فضاهای مکث آن است که مسیر طولانی دسترسی به اتاق ها تقسیم می شود و کوتاه تر می نماید. دوم آنکه به واسطه این فضاها پیوندی بین دو لایه درونی و بیرونی بوجود می آید و دسته بندی فضاها در هر طبقه نیز میسر می شود. فضاهای مکث یاد شده بر محورهای تقارن بنا استقرار نیافته اند بلکه در دو طرف آنها، و همچنین در محل تقاطع راهروهای جبهه های مختلف واقع اند. با عقب نشینی تدریجی طبقات، فضاهای مکث کوچکی که در راهروهای ارتباطی دو طبقه سوم و چهارم وجود دارند با حیاط همجوار می شوند، و به همین دلیل بر ارتباط فضای داخلی و حیاط، و به تبع آن بر کیفیت طرح می افزایند.  

 

سازه بتنی، بنا براساس شبکه ای منظم و متقارن (به ابعاد پایه ۷*۷ و 7*5/3 متر) شکل گرفته است. طراح از هندسه موجود در سازه پیروی می کند و نظم آن را محترم می شمارد؛ اما در عین حال در درون این چارچوب کلی فضاهای متنوع بزرگ و کوچکی پدید می آورد. در جهت قائم نیز علی رغم قابهای مکرر متعامد و راست گوشه که تابع طرح سازه ساختمان اند، به دلیل عقب نشینی تدریجی طبقات تنوعی در فضا به وجود آمده است.

 

بر دو انتهای محور شمالی- جنوبی ساختمان، دو برج بتنی، حاوى راه پله،آسانسور و سرویس بهداشتی قرار گرفته که صورتی متمایز از فضاهای اداری دارند. این دو برج نسبت به جداره های نمای حیاط پس و پیش نشسته اند و به دلیل ارتفاع بلندترشان خود را به خوبی نشان داده اند. از طرف بیرون بنا نیز برج جنوبی نسبت به جداره نما عقب نشسته و به این وسیله خود را متمایز کرده است. این احجام تمام بسته و کم تراشی که فضاهای ارتباطی و خدماتی را در خود جای می دهند و بر محور میانی نما مستقر گشته اند، معنایی متفاوت با معنای «ایوان»، در معماری ایرانی را به ذهن متبادر می نمایند واقعیت آن است که این دو برج به عوض آنکه نقاط عطفی در میانه نما پدید آورند، گردش نرم جداره حیاط را می شکنند و آن را بی دلیل به بالا و پایین می برند.

استقرار سرویسهای بهداشتی بر محور اصلی حیاط و ساختمان نکته قابل تأملی است: توجه به این نکته مهم است که استقرار سرویسهای بهداشتی روبه روی محل پلکان و آسانسورها، ارتباط هال ورودی طبقات با حیاط میانی را کاملا قطع می کند؛ به این ترتیب، حیاط میانی که در بدو ورود به ساختمان در طبقه همکف به زیبایی از مراجعین استقبال می کند و خاطره دلپذیری در ذهن به وجود می آورد، با توجه به آنچه آمد با حرکت در طبقات ساختمان در مهم ترین نقاط این طبقات از نظرها پنهان می شود.

 

 

منابع: 
1- نقدآثاری از معماری معاصر ایران، کتاب، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری، وزارت مسکن و شهرسازی 1387، صفحه 88
2- تصاویر اهدایی به وب سایت معماری معاصر ایران می باشد.

 

 

Projects-Social 1 Projects-Social 3 Projects-Social 4

مجموعه رستورانهای زنجیره ای شیلا که از سال 1380 فعالیت خود را با عرضه هات داگ به طور اختصاصی آغاز کرده و تا امروز به کار خود ادامه داده؛ با توجه به بازار هدف خود اقدام به تغییر معماری داخلی خود کرد که طراحی کانسپت اولیه و گسترش آن برای 18 شعبه به عهده این مجموعه واگذارشد. شیلا نیاز به یک رویکرد جدید در فضاهای داخلی و انعکاس بهترحس درونی مجموعه خود به بیرون را احساس می کرد و در کنار آن خواستار معرفی اهداف آینده خود در این فضاها بودند.این اهداف باید در کنار نوآورانه بودن محصول غذایی تعریفی جدید برای مخاطبی خاص با محدوده سنی مشخص نمایش داده می شد و نکته مهم تر این است که محصول این مجموعه ذاتاً ایرانی نبوده و به عنوان یک غذای وارداتی نامیده می شود و قطعا مستلزم معرفی یک سبک مصرف و یک سبک فضا متناسب با فرهنگ میزبان می باشد.

اهداف:  با توجه به اصول برندینگ مهمترین عوامل برای ماندگاری یک برند توجه به حواس پنج گانه انسان (بویایی، چشایی، لامسه، شنوایی و بینایی) است و ما برای رسیدن به این هدف وظایف را بین تیم طراحی و مجموعه شیلا تقسیم کردیم؛ مباحث چشایی و بویایی به عهده شیلا (نوع غذا و کیفیت آن) و سایر موارد به عهده تیم طراحی محول گردید. که توانستیم به کمک شناسایی عادتهای رفتاری مخاطب و تغییر برخی از آنها (با استفاده از متریال های غیر عرف نظیر سیمان ، آهن و توری) به شیوه معماری هیجان را به کالبد بنا اضافه کنیم . مطابق با هر پروسه معماری یکی از مهم ترین اهداف مجموعه ما پرهیز از بیهودگی بوده است و تماماً  تلاش شده هیچ گونه کاربیهوده و نماسازی صرف در فضا صورت نگیرد و تمام سطوح و عناصر به صورت اکسپوز اجرا شود  و هر اتفاقی در فضا انجام می پذیرد، سودمند و نیاز واقعی بنا باشد. یکی دیگر از نکات لحاظ شده در طراحی استفاده از متریال اورجینال (به لحاظ ذاتی) نظیر بتن، آهن و چوب بوده است و نکته مهم در انتخاب این مصالح  تطبیق پذیری این تیپ متریال با محیط زیست پیرامون خود می باشد. یکی از مهمترین اتفاقاتی که می بایست در کانسپت اولیه رعایت می شد ایجاد یک مدول قابل گسترش بوده است که این مدول باید قابلیت اجرایی در یک فضای یک متر در یک متر تا یک فضای بیست برابری  را داشته باشد و در کنار آن حفظ تِمِ کلی فضا اولویت بالایی در ماندگاری یک برند در ذهن مخاطب دارد و در کنار آن باید تمام خصوصیات و شناسنامه برند نمایان باشد. برای رسیدن به فضایی مناسب با مشخصات گفته شده در بالا و ایجاد یک محیط برای ارائه یک سبک زندگی هات داک در ایران، نیازمند بررسی های زیاد در نمونه موردی موجود در دنیا بود.چالشهایی که در طراحی با ید لحاظ می گردید بررسی شرایط ساخت بود چراکه با توجه به دایر بودن مجموعه فوق ، امکان تعطیلی شعبه وجود نداشت و دیتیل های اجرایی و مبلمان و دیوارسازی ها می بایست کاملاً ساخته شوند و در زمان مشخص در محل نصب گردند و پیش از آن با توجه به اکسپوز بودن پروژه نیازمند هماهنگی های لازم بین تیم های مختلف کاری می باشد. برای پوشش سطوح دیوارها و محدوده زیر مش فلزی، تماماً از پوشش ملات ماسه سیمان و یک لایه تگری با ماسه شسته صورت گرفت و به منظور رعایت مسائل بهداشتی روی سطوح سیمانکاری شده توسط یک لایه پرایمر ورزین و درنهایت رنگ سازمانی پوشیده شد. استفاده از سیمان تگری به دو دلیل استفاده شد؛ یکی اینکه مصالح کاشی حذف شود و با همان لایه اولیه کارانجام پذیرد و دوم اینکه با توجه به نورپردازی سطوح دیوار می بایست پوششی استفاده می شد که با توجه به کوچک بودن فضاها یک بافت مناسب را روی دیوارها ایجاد نماید سطوح دیوارها با استفاده از مش فلزی و پروفیل 20*20 پوشیده شده است که این پوشش فلزی مانند یک پوسته جداکننده بین صندلی ها و دیوار ایجاد میکند و این فاصله محل مناسبی را برای نورپردازی به وجود می آورد.

استفاده از متریال هایی نظیر فلز،چوب و بتن با توجه به کانسپت اولیه استفاده گردید و یکی از مهمترین مسائلی که باید در تمام مراحل مدنظر قرار می گرفت، کنترل کردن حس سردی و یا گرمی فضا در محیط بود چراکه بتن و فلز در ذات خود سردی دارند و باید به کمک گرمای چوب متعادل گردد تا بتوان با ایجاد یک حس گرم یک فضای خودمانی و جذاب ایجاد نمود.

یکی از نکاتی که در طراحی کانسپت اولیه لحاظ گردید ایجاد یک فضای راحت و بدون تشریفات و به عبارتی مناسب برای نسل جوان و پرهیجان که به سادگی در فضا حضور پیدا کنند و با آرامش هرآنچه را می خواهند از فضا بازیابند و برای رسیدن به این هدف و بازگوکردن سبک زندگی استفاده از عکس مطابق با اهداف برند را در داخل فضای رستوران در دستورکار قرار گرفت و با استفاده از تصاویر می توانستیم آن بخش از مفهوم برند و کمپین های فصلی را به زبانی ساده تر بیان کنیم. یکی دیگر از خصوصیات اصلی که در طراحی مورد توجه بود و برای کارفرما به علت تعداد شعب و گسترش شعب بسیار اهمیت داشت بحث ارزان و ماندگار بودن طراحی داخلی بود که این موضوع با انتخاب متریال و شیوه برخورد با آن این نیاز کارفرما را برطرف کرد و از طرفی تعمیر و نگهداری شعبات مختلف بعد از اجرا بود که اهمیت زیادی داشت که این مسئله بااستفاده از معماری اکسپوز کاملا محیا شد و دسترسی به تاسیسات به ساده ترین شکل امکان پذیر گردید.

خواندن 2474 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 30 خرداد 1395 ساعت 16:10